Schilderijengids

Inleiding

De schilderijen van Frida Kahlo omvatten zelfportretten, portretten van anderen, fruit en bloemen, stadsstraten, familiegeschiedenissen en politieke beelden. Haar vertrouwde gezicht biedt een ingang, maar mag de verschillen tussen een klein beschilderd paneel, een ambitieus dubbelportret, een aquarel en een onvoltooide compositie niet verhullen. Wie deze vormen naast elkaar bekijkt, ziet een kunstenaar die telkens andere manieren vond om persoonlijke ervaringen en de wereld om haar heen te ordenen. ^{[1] [2] [3]}

Deze gids brengt de 26 artikelen over afzonderlijke werken samen die voor de Nederlandse sectie zijn geselecteerd, met tekstlinks naar hun uitvoerige studies. De uitgebreidere Engelse gids onderscheidt aquarellen en werken op papier van werken waarvan de toeschrijving wordt betwist of niet volledig is vastgesteld. De lijst op deze pagina beschrijft de Nederlandse selectie, niet een definitieve telling van alles wat Kahlo schilderde. ^{[1] [4]}

In het kort

Inhoud

1. Inleiding
2. Verken de schilderijen en andere werken
3. Hoeveel schilderijen maakte Frida Kahlo
4. Van vroege portretten tot late composities
5. Volkskunst en zorgvuldig opgebouwde beelden
6. Vergelijkbare titels voor verschillende werken
7. Dragers, lijsten en werken met meerdere onderdelen
8. Collecties, privébezit en schilderijen waarvan de verblijfplaats onbekend is
9. Toeschrijving en waarom een handtekening niet volstaat
10. Boeken voor verdere studie

Verken de schilderijen en andere werken

De onderstaande links omvatten de afzonderlijke werken die voor de Nederlandse sectie zijn geselecteerd. Korte titels, vertaald uit de Engelse labels van de bronlijst, bieden een handige ingang tot artikelen die gedocumenteerde Spaanse namen, alternatieve dateringen, verschillende geschiedenissen van onderdelen en andere voorbehouden behouden. Een bekend label zoals Stilleven of Zelfportret met aap mag niet worden aangezien voor één unieke identiteit die alle werken met een vergelijkbare naam delen. ^{[3] [5]}

De Engelse gids heeft een afzonderlijke groep artikelen over gepubliceerde of betwiste toeschrijvingen. Die maakt de documentatiegeschiedenis toegankelijk zonder het auteurschap als vaststaand te presenteren. De drie groepen bevatten geen dubbele artikellinks en houden de werken op papier zichtbaar in een gids die rond olieverfschilderijen is opgebouwd. De Nederlandse selectie hieronder bevat die twee aanvullende groepen niet; haar 26 links verwijzen naar de werken die voor deze sectie zijn gekozen. ^[4]

Olieverfschilderijen en werken in gemengde techniek

• Diego en ik
• Frieda en Diego Rivera
• Fulang-Chang en ik
• Henry Ford Hospital
• Ik en mijn papegaaien
• Mijn geboorte
• Wortels (Raíces)
• Zelfportret als Tehuana
• Zelfportret opgedragen aan dokter Eloesser
• Zelfportret opgedragen aan Leon Trotski
• Zelfportret in een fluwelen jurk
• Zelfportret op de grens
• Zelfportret met afgeknipt haar
• Zelfportret met aap (1938)
• Zelfportret met doornenhalsband en kolibrie
• De gebroken zuil
• De bus
• De droom (Het bed)
• Het kader
• De liefdesomhelzing
• De zelfmoord van Dorothy Hale
• De twee Frida's
• Het gewonde hert
• Viva la Vida
• Wat het water mij gaf
• Zonder hoop

Video's: Frida Kahlo

Vijf perspectieven om hier naast het artikel te bekijken.

Frida Kahlo's De twee Frida's: Great Art Explained

Great Art Explained

Een gerichte visuele inleiding op het schilderij en zijn context.

▶01 · De twee Frida'sDe twee Frida's bekijkenGreat Art Explained▶02 · Wereldwijd icoonHet ontstaan van een icoonThe Museum of Fine Arts, Houston▶03 · Mode en kleurKahlo's kleurrijke garderobeFashionUnited TV▶04 · Kleding en contextSchijn kan bedriegenFine Arts Museums of San Francisco▶05 · Jaren in de Verenigde StatenFrida in AmericaUC Berkeley CLACS

Hoeveel schilderijen maakte Frida Kahlo

De uitgever van Luis-Martín Lozano's Frida Kahlo: The Complete Paintings, geschreven met Andrea Kettenmann en Marina Vázquez Ramos, beschrijft een corpus van 152 schilderijen. Het grootformaatboek bevat ook foto's, brieven en dagboekmateriaal, naast werken in privébezit en werken die eerder als verloren golden of lang niet waren tentoongesteld. Die opgegeven catalogusomvang zegt meer dan een getal dat is samengesteld uit de schilderijen die toevallig in een zoekopdracht naar afbeeldingen verschijnen. ^[1]

De 26 links in deze selectie beantwoorden een andere vraag: welke studies van afzonderlijke werken voor de Nederlandse sectie zijn gekozen. De bredere Engelse lijst bevat 117 studies, waaronder aquarellen, onvoltooide schilderijen, werken die historisch niet konden worden opgespoord en artikelen over toeschrijvingsgeschillen. Die lijst mag dus niet als 117 met zekerheid authentieke olieverfschilderijen worden gepresenteerd. Ook het verschil tussen deze aantallen en de catalogus van 152 schilderijen kan niet als een lijst van ontbrekende werken worden behandeld zonder de werkelijke catalogusentries en opnamecriteria te vergelijken. ^{[1] [4]}

Ook het aantal zelfportretten hangt af van definities. Een dubbelportret, een zelfbeeld in een andere gedaante, een miniatuur en een onvoltooid schilderij kunnen op verschillende manieren worden meegeteld of uitgesloten. Een tekening wordt niet een geschilderd zelfportret alleen omdat Kahlo het onderwerp is. Deze gids biedt daarom een ingang tot de studie van de zelfportretten zonder een definitieve numerieke onderverdeling van het oeuvre te beloven. ^[1]

Van vroege portretten tot late composities

Verschillende routes door de bredere Engelse lijst beginnen in de jaren twintig: de langgerekte figuur van Zelfportret in een fluwelen jurk, portretten van familieleden en vrienden en de straattaferelen in aquarel. Deze werken nodigen uit tot een vergelijking van houding, ruimte, kleding en openbare omgeving, vóór de bekendere dubbelportretten en rijk gevulde stillevens. Ze laten ook zien waarom een beschrijving van Kahlo die met hetzelfde iconische gezicht begint en eindigt, te beperkt is. ^[2]

Frieda en Diego Rivera uit 1931 biedt een ander soort zelfbeeld: Kahlo staat naast Rivera in plaats van alleen. De registratie van SFMOMA legt de spelling van de titel, het jaar en de techniek olieverf op doek vast. Het interpretatieve audiomateriaal bevat reacties van meerdere latere kunstenaars op de ongelijke schaal en presentatie van het paar. De gedocumenteerde feiten en die reacties kunnen naast elkaar worden beschouwd zonder ze voor hetzelfde soort uitspraken te houden. ^[5]

De schilderijen uit de Verenigde Staten openen verdere vergelijkingen. Zelfportret op de grens, Mijn jurk hangt daar (in het Engels) en de uitstalling aan een straat in Detroit leiden naar artikelen over verschillende ordeningen van plaatsen, voorwerpen en identiteit. Hun specialistische studies onderscheiden wat zichtbaar is van interpretaties over nationaliteit, het industriële leven en Kahlo's positie in het buitenland.

Tegen het einde van de jaren dertig werden portretten, dieren, verzonnen omgevingen en lichamelijke ervaringen op sterk uiteenlopende manieren gecombineerd. Het intieme geheel van Fulang-Chang en ik verschilt van de uitvergrote confrontatie in De twee Frida's, en geen van beide kan voor alle werken uit die periode staan. Het MoMA dateert het beschilderde paneel van het eerste werk op 1937, maar plaatst de samenvoeging met de spiegel na 1939. Dat laat zien hoe de geschiedenis van een werk verder kan reiken dan één datum. ^[3]

De jaren veertig en de laatste levensjaren bieden portretten van opdrachtgevers, vrienden en artsen, naast fruitcomposities en uitgesproken politieke onderwerpen. De lijst maakt het mogelijk om van Portret van Doña Rosita Morillo (in het Engels) naar Magnolia's (in het Engels) te gaan, of van De gebroken zuil naar Het marxisme zal de zieken genezen (in het Engels). Zulke vergelijkingen hoeven een veranderende werkwijze niet in één verhaal van neergang of overwinning te veranderen.

Volkskunst en zorgvuldig opgebouwde beelden

De Spaanstalige studie van Teresa del Conde verbindt Kahlo's praktijk met Mexicaanse volksschilderkunst, kleine metalen dragers en ex-vototradities. Haar betoog biedt een historisch alternatief voor het simpelweg naïef noemen van elke vlakke of vereenvoudigde vorm. Schaal, geschilderde woorden, omlijsting en een geconcentreerde vertelling kunnen weloverwogen middelen zijn om een beeld te ordenen, in plaats van bewijs dat een kunstenaar geen beheersing van het beeld had. ^[2]

Een verwantschap met devotionele beelden maakt de genres niet identiek. Een traditioneel dankbeeld en een compositie van Kahlo kunnen vergelijkbare formaten gebruiken en toch op verschillende ervaringen, publieken en doelen zijn gericht. De studie van volkstradities (in het Engels) werkt die verbanden verder uit, inclusief de beperkingen van het benoemen van elke lichamelijke scène als retablo. ^[2]

Dit helpt ook de verleiding van een universeel symbolenwoordenboek te weerstaan. Een lint kan een opdracht dragen, een dier kan een specifieke plaats in een portret hebben en een fruitcompositie kan waarneming combineren met betekenissen die een criticus voorstelt. De afzonderlijke artikelen houden visuele beschrijving, gedocumenteerde feiten en toegeschreven interpretaties uit elkaar. De gids voor het lezen van Kahlo's kunst (in het Engels) legt uit hoe die vormen van bewijs samenwerken.

Vergelijkbare titels voor verschillende werken

Een Engelse titel is vaak een bruikbare vertaling of een beschrijvend label, niet noodzakelijk de woorden die Kahlo koos. SFMOMA behoudt Frieda and Diego Rivera; het Centre Pompidou registreert The Frame en Le cadre, samen met een afzonderlijke, aan het werk toegeschreven zelfportrettitel. De bibliografie van dat laatste werk onderscheidt bovendien de Engelse titel in de New Yorkse catalogus van 1938 van de Franse vorm die in 1939 in Parijs werd gebruikt. ^{[5] [6]}

Het probleem is vooral zichtbaar bij de stillevens. Bloem des levens (in het Engels) en Xochitl (in het Engels) zijn afzonderlijke composities, net als de twee studies die met Samuel Fastlicht verbonden zijn. Kokosnoten (in het Engels) behoudt een overgenomen webadres dat meloenen noemt, maar dat adres is geen gezaghebbende catalogustitel.

Ook portretten hebben een eigen identiteit nodig. Het ovale zelfportret opgedragen aan Jacqueline Lamba verschilt van het miniatuurzelfportret. De portretten met apen verschillen in datering, compositie en collectiegeschiedenis. Vergelijkbare bewoordingen moeten het vergelijken makkelijker maken, niet afzonderlijke objecten samenvoegen tot één verondersteld schilderij met onverenigbare dateringen. ^[3]

De pagina over tekeningen en originele grafiek (in het Engels) geeft een andere belangrijke grens aan. Een tekening en een olieverfschilderij kunnen een naam als Diego y Yo delen zonder hetzelfde object te worden. Een originele lithografie verschilt bovendien van een moderne poster die een schilderij reproduceert. De gids over prenten en reproducties (in het Engels) behandelt die commerciële en technische verschillen afzonderlijk.

Dragers, lijsten en werken met meerdere onderdelen

De drager van een schilderij kan bijdragen aan zijn schaal, textuur en verhouding tot andere vormen van beeldproductie. Kahlo's werken omvatten doek, metaal en harde vezelplaten, terwijl de groep op papier aquarel en in sommige gevallen aanvullende tekentechnieken bevat. Deze termen zijn niet vrij uitwisselbaar: een registratie van de eigenaar die zink, aluminium of Masonite noemt, geeft meer informatie dan een algemeen label als paneel. ^{[2] [6]}

Het kader biedt een bijzonder duidelijk voorbeeld. Het Centre Pompidou identificeert een portret op aluminium en een ambachtelijk glaselement dat aan de achterzijde is beschilderd en het portret omlijst. Het kleine portretpaneel en het omlijste geheel hebben verschillende afmetingen. Het hele object als een eenvoudig doek behandelen zou de constructie uitwissen waaraan het werk zijn bekende titel ontleent. ^[6]

Fulang-Chang en ik roept een andere vraag over onderdelen op. Het MoMA registreert het schilderij en de latere spiegel afzonderlijk, elk met een eigen lijst en afmetingen, en legt uit hoe het spiegelende element de toeschouwer dicht bij het portret brengt. Een datum of formaat overnemen zonder het bijbehorende onderdeel te noemen, zou slechts een deel van het geheel beschrijven. ^[3]

De studie van techniek en materialen (in het Engels) beschouwt deze keuzes samen met de verfbehandeling en het technische bewijs. Wat een reproductie toont, is niet hetzelfde als een pigmentidentificatie, een conditierapport of een onderzoek van de achterzijde. Een zichtbare kleur kan worden beschreven zonder te beweren dat haar materiële samenstelling wetenschappelijk is vastgesteld.

Collecties, privébezit en schilderijen waarvan de verblijfplaats onbekend is

Eigendom binnen een collectie en publieke presentatie beantwoorden verschillende vragen. Een instelling kan een schilderij bezitten zonder het te tonen. Een werk in privébezit kan via een tijdelijke bruikleen publiek zichtbaar worden. De registraties van SFMOMA, MoMA en Centre Pompidou identificeren bepaalde collectiewerken en geschiedenissen van onderdelen. Ze zijn geen blijvende garantie dat een bezoeker een bepaald schilderij op de gekozen dag zal aantreffen. ^{[3] [5] [6]}

TASCHEN noemt in zijn beschrijving werken in privébezit en materiaal dat eerder verloren werd geacht of lang niet was tentoongesteld. Dat verklaart mede waarom een selectie die tot musea beperkt blijft niet de hele catalogus kan vertegenwoordigen. Omgekeerd identificeert een historische vermelding van een privécollectie niet de huidige eigenaar. Dat onderscheid is vooral belangrijk bij werken die bekend zijn uit publicaties of oude foto's, in plaats van uit een actuele, toegankelijke objectregistratie. ^{[1] [4]}

Ook het woord verloren heeft een geschiedenis nodig. Een werk kan niet opgespoord zijn, vernietigd zijn, tijdelijk uit het zicht zijn, uit een foto bekend zijn of opnieuw ontdekt zijn nadat een eerdere publicatie het als vermist beschreef. Het artikel over De gewonde tafel (in het Engels) onderzoekt zijn eigen documentatieprobleem. Die status mag niet worden overgenomen voor elk werk in privébezit dat online moeilijk te vinden is.

De pagina over collecties en herkomst (in het Engels) werkt die verschillen verder uit. De tentoonstellingsgids (in het Engels) behandelt gedocumenteerde presentaties afzonderlijk, omdat een tentoonstellingsgeschiedenis niet automatisch een ononderbroken eigendomsketen vaststelt. De voor Het kader geregistreerde aankoop door de Franse staat in 1939 is bijvoorbeeld preciezer dan een losse bewering dat het Louvre het werk kocht. ^[6]

Toeschrijving en waarom een handtekening niet volstaat

De groep met toeschrijvingsvoorbehouden in de Engelse lijst bevat werken die juist bestudering verdienen omdat hun publicatiegeschiedenis niet hetzelfde is als vastgesteld auteurschap. Het Stilleven met fruit (in het Engels) met een lint werd in eerdere publicaties en een tentoonstellingsregistratie aan Kahlo toegeschreven. Een catalogus uit 2016 vermeldt echter expliciet twijfels over de authenticiteit. Het artikel behoudt zowel de eerdere toeschrijving als de latere waarschuwing, zonder een van beide in een onvoorwaardelijk oordeel te veranderen. ^[4]

Jason Edward Kaufmans verslag over de afzonderlijke Noyola-controverse beschrijft concurrerende eigendomsclaims en sterke bezwaren van deskundigen tegen een grote groep vermeende werken en documenten van Kahlo. Zijn verslag van de discussie in Dallas in 2010 legt een belangrijk onderscheid uit: materialen die bij de levensperiode van een kunstenaar passen, bewijzen niet wie ze gebruikte of wanneer. Dat historische geschil is relevant als methode om vragen te stellen, niet als een oordeel over elk schilderij in deze lijst. ^[7]

Een handtekening, een bekend motief en herhaalde publicatie kunnen allemaal deel uitmaken van een toeschrijvingsgeschiedenis zonder een volledige herkomstgeschiedenis of technisch onderzoek te leveren. Mexicaanse erfgoedregistratie is nog een afzonderlijke kwestie: de richtlijn van INBAL stelt uitdrukkelijk dat registratie noch authenticiteit noch eigendomsrechten vaststelt. Een beschermde status als artistiek monument mag niet tot een verklaring van auteurschap worden gemaakt. ^[8]

Deze verschillen maken het bekijken van de schilderijen niet zinloos. Ze maken het mogelijk een compositie te waarderen, haar ontvangst te reconstrueren en haar onzekerheid te begrijpen zonder meer te beweren dan het bewijs toelaat. De gekoppelde artikelen over betwiste werken hebben hun eigen specifieke vragen, in plaats van een gedeelde algemene authenticiteitsclaim.

Boeken voor verdere studie

Voor een omvangrijk schilderkundig corpus biedt Lozano's TASCHEN-boek een andere referentieschaal dan een inleidende biografie. De uitgever noemt 624 pagina's en 152 schilderijen, naast documentair en biografisch materiaal. Dat zijn gegevens over editie en omvang. Het volledige boek is voor deze gids niet geraadpleegd; geen ongeziene catalogusentry wordt dus gebruikt om een datering of toeschrijving te beslissen. ^[1]

Andrea Kettenmanns kortere TASCHEN-inleiding heeft een ander doel: een toegankelijke selectie van werken en een beschrijving van het leven van de kunstenaar, niet een zelfstandig compleet corpus. Ook de catalogus van Helga Prignitz-Poda, Salomón Grimberg en Kettenmann uit 1988 is belangrijk om te begrijpen hoe cataloguskeuzes zijn veranderd. Het volledige eerdere boek is hier niet geraadpleegd. Zijn methode moet met de latere studie worden vergeleken, in plaats van identiek te worden verondersteld. ^{[7] [9]}

Verdere specialistische lectuur kan vervolgens de vraag van de lezer volgen. Celia Stahrs Frida in America gaat over de jaren in de Verenigde Staten, terwijl catalogi over kleding en uiterlijk ander materiaal uitwerken dan een schilderijenindex. De boekenpagina (in het Engels) onderscheidt deze doelen en de beschikbare edities, zonder te doen alsof aantrekkelijke reproducties alleen de herkomst van een object vaststellen.

Veelgestelde vragen

Bronnen

1. TASCHEN, Frida Kahlo: The Complete Paintings, Luis-Martín Lozano met Andrea Kettenmann en Marina Vázquez Ramos, Engelse XXL-editie ISBN 9783836574204, door de uitgever opgegeven omvang van 624 pagina's en 152 schilderijen, rechtstreeks gecontroleerd op 6 oktober 2026. Volledig boek niet geraadpleegd. Bekijk de brontekst.
2. Teresa del Conde, ‘Lo popular en la pintura de Frida Kahlo’, Anales del Instituto de Investigaciones Estéticas 13.45 (1976), pp. 195–203; in het Spaans. Volledig artikel geraadpleegd voor volkskunst- en ex-votoformaten en dragers, niet als gezaghebbende bron voor de onjuiste biografische details erin. Bekijk de brontekst.
3. Museum of Modern Art, Fulang-Chang and I, 277.1987.a–b: schilderij uit 1937, samenvoeging na 1939, materialen van de onderdelen, afmetingen en interpretatie. Bekijk de brontekst.
4. Ivanna Margarucci, Frida Kahlo: Una vida a través del arte, Museo Roca, Historia Visual Argentina 45 (2016), documentpagina 78, entry 112, toeschrijvingswaarschuwing en erkenning van eerdere toeschrijvingen in tentoonstellingen en bibliografie; in het Spaans. Andere voorbehouden in de lijst volgen de bronnen van de afzonderlijke gekoppelde studies, niet een universeel oordeel op basis van deze entry. Bekijk de brontekst.
5. SFMOMA, Frieda and Diego Rivera, 36.6061: titel van de eigenaar, datering 1931, olieverf op doek, collectievermelding en interpretatieve audioreacties met vermelding van hun auteurs. Bekijk de brontekst.
6. Centre Pompidou, The Frame / Le cadre, JP 929 P (1): 1938 tussen vierkante haken, aluminium paneel, glazen omlijstingselement aan de achterzijde beschilderd, afzonderlijke afmetingen, aankoop door de Franse staat in 1939 en verwijzingen naar catalogustitels uit Kahlo's leven; in het Frans. Veranderlijke bruikleen- en presentatievelden worden niet als een blijvende bezoekbelofte overgenomen. Bekijk de brontekst.
7. Jason Edward Kaufman, ‘Finding Frida Kahlo’, IFAR Journal 11.3–4 (2010), pp. 18–25, volledig artikel: Noyola-controverse, standpunten van deskundigen en eigenaren, onderscheid tussen materialen en authenticiteit en verwijzing naar de catalogus uit 1988. Geen actueel oordeel over elk toegeschreven werk. Bekijk de brontekst.
8. INBAL, Registro Público de Monumentos y Zonas Artísticos, institutionele registratiegids, PDF van één pagina, ‘Información adicional relevante’: registratie stelt noch authenticiteit noch eigendom vast; in het Spaans, rechtstreeks opnieuw gecontroleerd op 6 oktober 2026. Bekijk de brontekst.
9. TASCHEN, Andrea Kettenmann, Frida Kahlo, Basic Art Series, Engelse editie ISBN 9783836500852, selectieve inleiding van 96 pagina's; Duitse uitgeversregistratie. Volledige editie niet geraadpleegd. Bekijk de brontekst.

Afbeeldingscredits

1. Toni Frissell, 1937. Library of Congress, Prints & Photographs Division, Toni Frissell Photograph Collection, LC-F9-01-3707-25, nr. 3; digitale ID ds.05049. Bronregistratie.